Risk Analizi Programı: Excel Yerine Yazılımla Risk Değerlendirmesi
Risk analizi programı, tehlikeleri, risk puanlarını ve kontrol tedbirlerini satır satır tutan, puanı seçilen yönteme göre hesaplayan ve analizi sürüm olarak saklayan yazılımdır. Excel'den asıl farkı kayıttadır: fotoğraf, tedbirin takibi ve yenileme geçmişi analizin içinde durur, puan da her kalemde aynı kuralla hesaplanır. Tehlikeyi bulan ve puanı veren ise programı kullanan değerlendirme ekibidir.
Bu sayfada
Risk analizi programı Excel'den neyi farklı yapar?
Risk analizi programı, Excel'in elle yapılan işlerini kayıt düzenine bağlar. Puan formülü bozulmaz, her kalemin fotoğrafı ve tedbiri kalemin içinde durur, eski analiz yeni sürümle birlikte saklanır. Asıl fark, analizin bir dosya değil bir kayıt olmasıdır.
| İş | Excel şablonu | Risk analizi programı |
|---|---|---|
| Puan hesabı | Formül kopyalanırken bozulabilir | Yönteme göre her kalemde aynı hesaplanır |
| Fotoğraf | Ayrı klasörde ya da hücreye sığdırılır | Kalemin içinde durur, çıktıya girer |
| Tedbirin takibi | Ayrı bir takip tablosu gerekir | Kalemden DÖF açılır, kapanışı izlenir |
| Yenileme | Dosya kopyalanıp adı değiştirilir | Yeni sürüm açılır, öncekiler saklanır |
| Çıktı | Sayfa düzeni elle ayarlanır | PDF ve tablo hazır biçimde alınır |
Excel şablonu küçük ve değişmeyen bir işyerinde yeterli olabilir. Firma sayısı ve yenileme sıklığı arttıkça, aynı şablonun çok sayıda kopyası arasında doğru dosyayı bulmak işin kendisinden uzun sürer.
Programda hangi yöntemler desteklenmeli?
Program en azından işyerinizde kullandığınız yöntemi desteklemelidir. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği belirli bir yöntemi zorunlu tutmaz. Matris yöntemleri ve Fine-Kinney, bu seçeneklerin en bilinenleridir.
Yöntemin varlığı kadar ölçeğin açık olması da önemlidir. Olasılık ve şiddet basamaklarının neye karşılık geldiği çıktıda görünmelidir. Puanın nereden geldiğini soran işverene ya da denetçiye analizin kendisi cevap vermelidir.
FirstİSG'de risk puanı L-matrisi ve Fine-Kinney ile hesaplanır. Fine-Kinney'in puan tabloları ve uygulanışı için FirstİSG'nin Fine-Kinney rehberine bakabilirsiniz.
Programın çıktısında hangi bilgiler bulunmalı?
Çıktı, Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 11. maddesinin birinci fıkrasında sayılan bilgileri taşımalıdır. Program bu alanları boş bırakmaya izin vermiyorsa, eksik analiz teslim edilmez. Aşağıdaki tablo başlıca alanları ve programda neye bakılacağını gösterir.
| Çıktıdaki bilgi | Programda neye bakılır |
|---|---|
| İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı | Firma kartından kendiliğinden geliyor mu? |
| Değerlendirmeyi yapanların adı ve unvanı | Ekip üyeleri analize tek tek eklenebiliyor mu? |
| Gerçekleştirildiği tarih ve geçerlilik tarihi | Geçerlilik tarihi tehlike sınıfına göre öneriliyor mu? |
| Kullanılan yöntem | Yöntemin adı ve puan ölçeği çıktıda yazıyor mu? |
| Tespit edilen tehlikeler ve riskler | Her kalemde fotoğraf ve konum yazılabiliyor mu? |
| Kontrol tedbirleri ve uygulama tarihleri | Tedbirin sorumlusu ve termini kalemde duruyor mu? |
Ekip de çıktının parçasıdır. Yönetmelik, risk değerlendirmesinin işveren ya da vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve çalışan temsilcisini içeren bir ekiple yapılmasını ister. İmza alanları bu ekibe göre oluşmalıdır.
Saha fotoğrafından risk satırına nasıl geçilir?
Saha fotoğrafı, tespitin ilk kaydıdır ve risk kalemine kaynak olmalıdır. İyi bir programda uzman sahada çektiği fotoğrafla bir tespit kaydeder, bu tespit risk analizine kalem olarak eklenir. Tehlike aynı metinle iki kez yazılmaz.
Yapay zekâ desteği olan programda fotoğraftan tehlike tanımı ve önlem önerisi taslak olarak gelir. Öneriyi kabul etmek, düzeltmek ya da silmek uzmanın kararıdır. Sınırları İSG'de yapay zekâ sayfasında anlatılıyor.
FirstİSG'de saha raporundaki bir tespit, risk analizine yeni kalem olarak aktarılabilir. Böylece saha raporu ile risk analizi aynı tespiti ayrı ayrı yazmadan paylaşır.
Yenileme tarihleri ve sürümler nasıl izlenir?
Risk analizi tek seferlik bir belge değil, yenilenen bir kayıttır. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, tehlike sınıfına göre bir yenileme süresi koyar. İşyerinin taşınması, yeni ekipman, üretim yönteminin değişmesi ya da iş kazası gibi durumlarda da yenilemeyi ister.
Program her yenilemede yeni bir sürüm açmalı ve eskisini silmemelidir. Bir kaza sonrasında, o tarihte yürürlükte olan analiz istenebilir. Eski sürüm yoksa, o gün neyin bilindiği kanıtlanamaz.
FirstİSG'de risk analizi sürüm olarak saklanır ve her sürümün PDF ve Excel çıktısı alınabilir. Çıktı biçimlerinin hangi belgede ne işe yaradığı raporlama sayfasında yer alıyor.
Risk analizinden DÖF'e bağlantı neden önemli?
Risk analizindeki her kontrol tedbiri, yapılana kadar açık bir iştir. Tedbir analizde yazılı kalıp takip edilmezse, analiz yalnız bir liste olur. Yönetmeliğin 11. maddesinin (ğ) bendi de dokümantasyonda alınacak tedbirlerin yer almasını ister. DÖF bağlantısı, bu tedbiri sorumlusu ve termini olan bir işe dönüştürür.
Bağlantının ikinci yararı yenilemede görülür. Kapanan DÖF'ler, bir sonraki sürümde kalan riskin yeniden puanlanmasına dayanak olur. Kapanmayanlar ise ekibin önüne ilk iş olarak gelir.
FirstİSG'de risk analizi kaleminden DÖF açılır ve DÖF kapanana kadar izlenir. DÖF'lerin saha bulgularıyla birlikte nasıl takip edildiği İSG takip sistemi sayfasında anlatılıyor.
İndirilen program mı, web ve mobil mi?
"Risk analizi programı indir" aramasıyla bulunan programlar çoğunlukla bilgisayara kurulur. Kurulan program internetsiz çalışır, ama veri ve yedek o bilgisayarda kalır. Web ve mobil program ise sahada telefondan, ofiste tarayıcıdan aynı analize erişir.
Seçimde şu iki soruyu sorun: analizin kalemleri sahada gözden geçirilebiliyor mu ve bilgisayar değiştiğinde analizler ne oluyor? İndirilen programda ikinci sorunun cevabı kullanıcıya kalır.
Bağlantı da sahada önemlidir. FirstİSG'de risk analizi kalemleri değerlendirilirken bağlantı kesilirse değişiklikler cihazda bekler ve bağlantı gelince gönderilir. Telefondaki kullanımın ayrıntıları mobil uygulama sayfasında yer alıyor.
Sık sorulan sorular
Risk analizi programı analizi kendisi yapar mı?
Yapmaz. Program puanı seçilen yönteme göre hesaplar, kalemleri düzenler ve çıktıyı hazırlar. Tehlikeyi tanımlamak, olasılık ve şiddete karar vermek değerlendirme ekibinin işidir.
Programda hazırlanan risk analizi geçerli olur mu?
Geçerliliği programdan değil, içerikten ve ekipten gelir. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 11. maddesine göre belgenin her sayfası hazırlayanlarca paraflanır, son sayfası imzalanır. Program, maddenin istediği bilgilerin eksik kalmamasına yardım eder.
Fine-Kinney mi, matris mi seçilmeli?
Yönetmelik belirli bir yöntemi zorunlu tutmaz; seçim işyerinin yapısına ve ekibin tercihine bağlıdır. Aynı işyerinde yöntemi sık değiştirmek ise sürümler arasındaki karşılaştırmayı zorlaştırır. Yöntemi seçtikten sonra yenilemelerde aynı yöntemle devam etmek en kolay yoldur.
Eski Excel risk analizlerimi programa aktarabilir miyim?
Bu, programa göre değişir ve demoda sorulmalıdır. Aktarım yoksa eski analizi PDF olarak firma dosyasında saklayıp bir sonraki yenilemeyi programda yapmak pratik bir yoldur. Böylece yeni sürüm baştan programın düzeninde kurulur.
Risk analizi programı internetsiz çalışır mı?
Bilgisayara kurulan programlar çoğunlukla internetsiz çalışır. Web ve mobil programlarda bu, sağlayıcıya göre değişir. FirstİSG'de bağlantı kesildiğinde risk analizi kalemlerindeki değişiklikler cihazda sıraya alınır ve bağlantı gelince gönderilir.