İSG'de Yapay Zekâ: Fotoğraftan Tespit, Rapordan Öneri
İSG yazılımında yapay zekâ, saha fotoğrafındaki olası uygunsuzluğu işaretler, rapor metni ve mevzuat referansı önerir. Karar vermez ve raporu imzalamaz; tespitin doğruluğundan, risk puanından ve imzadan uzman sorumludur. Yapay zekâ yazım yükünü azaltır, sorumluluğu taşımaz.
Son güncelleme:
Yapay zekâ İSG'de ne yapar, ne yapmaz?
Yapay zekâ İSG'de taslak hazırlar, karar vermez. Fotoğraftan olası uygunsuzluğu tanımlar, önlem metni ve ilgili mevzuat maddesini önerir. Sahayı görmez, işyerini tanımaz ve raporun altına imza atmaz.
| Yapay zekâ yapar | Yapay zekâ yapmaz |
|---|---|
| Fotoğraftaki olası uygunsuzluğu işaretler | Fotoğrafta görünmeyen tehlikeyi bilmez |
| Uygunsuzluk tanımı ve önlem metni önerir | İşyerinin süreçlerini ve geçmişini bilmez |
| İlgili mevzuat maddesini önerir | Maddenin o işyerine uygulanıp uygulanmadığına karar vermez |
| Risk puanı için başlangıç değeri önerir | Riskin işyerindeki önemini tartmaz |
| Rapor taslağını hızla doldurur | Raporu tamamlamaz ve imzalamaz |
Tablonun sağ sütunu, uzmanın işidir. Yapay zekâ yazılı kısmı hızlandırır; sahada gözlem, değerlendirme ve imza değişmeden uzmanda kalır.
Karar ve imza neden uzmanda kalır?
Karar ve imza uzmanda kalır, çünkü mevzuat görevi kişiye verir, yazılıma değil. İş güvenliği uzmanının ve işyeri hekiminin görev ve sorumlulukları 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ona bağlı yönetmeliklerde tanımlanır. Bir yazılım bu görevlerden hiçbirini üstlenemez.
Uygulamada bunun anlamı basittir. Raporda yanlış bir tespit ya da eksik bir önlem varsa, bunu yapay zekâ önerdi diye sorumluluk değişmez. Raporu kim imzaladıysa, içeriği o kişi doğrulamış sayılır.
Bu yüzden yapay zekâ desteği olan bir yazılımda iki şey açık olmalıdır. Birincisi, her önerinin düzeltilebilmesi ve silinebilmesidir. İkincisi, rapor uzman açıkça tamamlamadan bitmiş sayılmamalıdır.
FirstİSG'de yapay zekânın önerdiği her uygunsuzluk, önlem ve mevzuat referansı uzman tarafından düzenlenebilir ya da silinebilir. Rapor taslak olarak kalır ve yalnız uzman tamamladığında biter. Kaşe ve imza görseli yalnız tamamlanmış rapora, raporun sahibine ait olarak basılır.
Yapay zekâ önerisi nasıl kontrol edilir?
Öneriyi kontrol etmek, bir meslektaşın taslağını okumak gibidir: her satır okunur ve işyerine göre düzeltilir. Aşağıdaki adımlar bir önerinin rapora girmeden önce geçmesi gereken kontrolleri sıralar.
- Fotoğrafı doğrulayın. Fotoğrafın doğru firmaya ve doğru alana ait olduğuna bakın. Yanlış fotoğraftan çıkan doğru öneri, yine yanlış rapordur.
- Tespiti okuyun. Önerilen uygunsuzluk gerçekten orada mı? Fotoğrafta görünen her şey uygunsuzluk değildir.
- Önlemi işyerine uyarlayın. Genel bir önlem metni, o işyerinin imkânlarına ve süreçlerine göre somutlaşmalıdır.
- Mevzuat maddesini açın. Önerilen maddenin metnini okuyun ve tespitle ilişkisini kontrol edin.
- Risk puanını kendiniz verin. Önerilen puanı başlangıç kabul edin, işyerindeki maruziyete göre değiştirin.
- Eksik tespiti ekleyin. Fotoğrafta görünmeyen ama sahada gördüğünüz uygunsuzlukları rapora kendiniz yazın.
Bu adımların her biri kısa bir okumadır. Ama atlandığında rapordaki hata, imzayla birlikte uzmanın hatası olur.
Yapay zekâ ile risk analizi nasıl yapılır?
Yapay zekâ ile risk analizi, analizi yapay zekâya bırakmak değil, kalemlerini hızlı doldurmaktır. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, risk değerlendirmesinin bir ekip tarafından yapılmasını öngörür. Yapay zekânın önerisi bu ekibin önüne gelen bir taslaktır.
Sahada çekilen fotoğraf hem saha raporuna hem risk analizine kaynak olabilir. Bunu destekleyen yazılımda fotoğraftan tanımlanan uygunsuzluk, risk analizinde yeniden yazılmaz. Puanlama ve önlem kararını ise ekip verir.
Risk analizinin şablonları ve form indirmeleri bu sitenin konusu değildir. İSG belgelerinin düzeni ve saklanması için FirstİSG'nin İSG dokümantasyonu rehberine bakabilirsiniz.
Yapay zekâ desteği olan yazılım seçerken ne sorulur?
Yapay zekâ desteğini değerlendirmenin en güvenilir yolu, demoda kendi saha fotoğrafınızı yüklemektir. Sağlayıcının hazırladığı örnek fotoğraf, yazılımın sizin sahanızdaki davranışını göstermez. Aşağıdaki sorular demoda neye bakılacağını sıralar.
| Soru | Neden önemli |
|---|---|
| Her öneri düzeltilebiliyor ve silinebiliyor mu? | Karar uzmanda kalmalı |
| Rapor uzman tamamlamadan bitmiş sayılıyor mu? | Onaysız rapor işverene gitmemeli |
| Mevzuat referansı maddenin kendisine ulaştırıyor mu? | Uzman maddeyi okuyabilmeli |
| Fotoğraflar hangi amaçla işleniyor ve nerede saklanıyor? | Çalışan görüntüsü kişisel veridir |
| Yapay zekâ desteği fiyata dahil mi? | Kullanım sınırı ya da ek ücret olabilir |
Yapay zekâ desteğinin sahadaki kullanımı mobil uygulama sayfasında, bütçeye etkisi fiyat sayfasında anlatılıyor. Size hangi özelliklerin gerektiğini görmek için ihtiyaç testini de cevaplayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Yapay zekâ ile risk analizi yapılabilir mi?
Yapay zekâ risk analizinin kalemlerine öneri verebilir, analizi tek başına yapamaz. Risk değerlendirmesi mevzuatta bir ekibin işidir ve işyerinin koşullarını bilen kişilerce yapılır. Öneri, ekibin önüne gelen bir taslaktır.
Yapay zekânın önerdiği mevzuat maddesine güvenebilir miyim?
Öneriyi bir başlangıç olarak görün ve maddeyi açıp okuyun. Madde numarası doğru olsa bile o işyerine uygulanıp uygulanmadığına uzman karar verir. Raporda yanlış madde bulunması, raporu imzalayanın sorumluluğundadır.
Yapay zekâ hangi uygunsuzlukları görmez?
Fotoğrafta görünmeyeni görmez. Gürültü, koku, sıcaklık, çalışma süresi ya da eğitim eksikliği gibi konular fotoğraftan anlaşılmaz. Bu tespitleri uzman kendi gözlemiyle rapora ekler.
Yapay zekâ önerisini değiştirmek zorunda mıyım?
Hayır, doğruysa olduğu gibi kabul edebilirsiniz. Ama kabul etmek de bir karardır ve imza sizindir. Öneriyi okumadan onaylamak, raporu okumadan imzalamakla aynı sonucu doğurur.
Fotoğraflarım yapay zekâ için nasıl kullanılıyor?
Bu, sağlayıcıdan sağlayıcıya değişir ve yazılı sorulmalıdır. Fotoğrafların hangi amaçla işlendiğini, nerede saklandığını ve başka bir amaçla kullanılıp kullanılmadığını sağlayıcının aydınlatma metninde ve sözleşmesinde arayın.